Alles is theater

Bij mij om de hoek, op het Haarlemmerplein staat een klein theatertje, dat vreemd genoeg de naam “de Roode Bioscoop” draagt. Het is gebouwd in die prachtige zwierige Art Nouvau-stijl uit de jaren twintig.

Een voorstelling van op muziek gezette Zuid Afrikaanse gedichten was wat mij die avond lokte. Bij het betreden van het pand  kwam ik terecht in een kleine bruine kroeg. Toen de schuifdeuren aan de achterzijde opengingen, keek ik recht van voren tegen de stoeltjes van de zaal aan. Als je laat bent zie je geen lege stoeltjes, maar  een bijna gevulde zaal.

In de meesterlijke film  “the Truman show” uit 1998 vetolkt Jimm Carrey de rol van een weesjongen die, zonder dat hij het zich realiseert,  meespeelt in een dagelijks  televisiesoap. Een nog wredere variant van temptation island, waarvan ik vermoed, dat de deelnemers ook niet ten volle beseffen dat ze op televisie worden uitgezonden.

Alles om deze Truman heen is geregisseerd en alle mensen waar hij mee omgaat zijn acteurs die hun rol spelen. Hij denkt dat hij een vrij leven leidt, maar in werkelijkheid wordt zijn leven aan allekanten gestuurd. Gaandeweg de film achterhaald hij natuurlijk deze, voor hem zo schokkende, waarheid.

Film en theater worden soms opgehemeld. Kunst met een hoofdletter “K”.

Niet om je te vermaken, maar, heel serieus, je kijk op het leven voorgoed te laten veranderen.

Schilderijen werden, vooral vroeger, voorzien van een enorme gouden lijst, om zo hun importantie te accentueren.

Toen het toneel zich had ontworsteld aan de middeleeuwse bolderwagen op de markt, kwamen er de zogenaamde lijsttoneeltheaters. Alsof het om een bewegend schilderij gaat, is er tussen spelers en publiek een scheiding gecreëerd. door een omkadering van het toneel. Dit passe-partout  vond meestal zijn vorm in een reusachtige, protserige gouden  lijst.

Tegenwoordig bouwen we liever niet meer van dit soort theaters Vandaag vinden we het juist mooi als het podium en de zaal een ononderbroken onderdeel van een ruimte vormen. Nog wij zelfs de markt hadden ontdekt, waar we veel later met een bolderwagen op zouden staan om toneel te brengen, bezat Rome al prachtige amfitheaters.De toneelstukken die er werden opgevoerd zijn goed te vergelijken met de hedendaagse reality-tv als temptation island. Creëer een potentieel explosieve situatie, door groepen met tegengestelde belangen in en beperkte ruimte samen te brengen en vermaak je bij hetgeen je gaat zien. Wat bij temptation island de woeste vrijgezellen zijn, waren in het oude Rome de uit hun kooi gekomen wilde beesten. beide situaties bieden weinig perspectief om zonder kleerscheuren aan te ontsnappen.

Goede wijn behoeft geen kranswas kennelijk de leuze van de Roode Bioscoop. Ze lieten niet alleen de lijst weg, maar voerde de route van alle toeschouwers, zoals gemeld, het niet verhoogde podium.

Het is ondenkbaar dat  kerkgangers langs het altaar hun bank moeten bereiken.

In het San Siero stadion in Milan mocht er bij een rondleiding wel op het gras naast de zijlijn worden gestaan, maar je mocht het speelveld zelf niet betreden. Ik zou de felle reprimande die ik van onze Italiaans gids, toen ik de plek van het vertoon ontheiligde door stiekem de punt van mijn schoen binnen de lijnen het gras liet raken, voor geen goud hebben willen missen.

Heel even kan je denken dat je zelf de ster van de avond bent, als je over, de plek loopt waar later de artiesten zullen optreden De gemoedelijke sfeer van de Roode Bioscoop werd haast afgedwongen, als in een heuse manipulerende real-life-soap, als geregisseerd door de ontwerper van de route, over de bühne, waarlangs het publiek zijn stoeltje vond.

En ach…ik zal het verwachtingspatroon de collega’s die me wat langer kennen niet verstoren door op te biechten, dat ik in de pauze van de voorstelling, de verleiding natuurlijk niet kon weerstaan, om even voor de zaal op mijn hoofd te gaan staan.

 

truman show
colosseum
alles is theater